Kompostownik: jak założyć i co wrzucać, a czego nie

Jak założyć kompostownik – krok po kroku

Założenia kompostownika to prosta czynność, która zaprocentuje na lata. Kluczem do sukcesu jest odpowiednie przygotowanie. Poniżej znajdziesz praktyczny poradnik, który przeprowadzi cię przez ten proces.

Wybór miejsca

Lokalizacja ma kluczowe znaczenie dla efektywności procesu kompostowania. Idealne miejsce na kompostownik w ogrodzie powinno być:

1. Zacienione lub półcieniste – bezpośrednie, ostre słońce wysusza masę kompostową.
2. Przewiewne – dostęp powietrza jest niezbędny dla mikroorganizmów tlenowych.
3. Osłonięte od wiatru – zbyt silny wiatr prowadzi do nadmiernego wysychania.
4. W miarę płaskie i z drenażem – unikamy zastoisk wodnych.
5. W kontakcie z gołą ziemią – to umożliwia przedostanie się do kompostu dżdżownic i bakterii z gleby, które rozpoczynają proces.

Wybór typu kompostownika

Dostępnych jest kilka rozwiązań. Oto krótki przegląd:

1. Kompostownik otwarty (skrzynia) – to często najłatwiejszy do zbudowania samodzielnie typ. Wykonany z drewnianych desek czy palet. Sprawdzi się przy większej ilości suchych materiałów, jak gałąź czy liście.
2. Kompostownik zamknięty (termikompostownik) – wykonany z tworzywa. Szybciej nagrzewa się, lepiej zatrzymuje ciepło i wilgoć, chroni przed deszczem i szkodnikami.
3. Pryzma kompostowa – najprostsza forma, polegająca na układaniu materiału bezpośrednio na ziemi w stos.

Dla początkujących świetnym wyborem jest kompostownik ogrodowy zrobić drewniany kompostownik z palet – tani i funkcjonalny.

Układanie warstw (dno i pierwsze warstwy)

Gdy mamy już miejsce i pojemnik, czas na właściwe rozpoczęcie. Sekretem jest warstwowanie.

1. Warstwa drenażowa: Na samym dole ułóż grubsze, zdrewniałe materiały: połamane gałąź, zdrewniałe łodygi. Ich zadaniem jest stworzenie przestrzeni powietrznej.
2. Warstwa wchłaniająca: Na gałęzie rzuć warstwę materiałów „brązowych” – suchych liści, słomy, rozdrobnionej tektury.
3. Pierwsza warstwa aktywna: Teraz dodaj pierwszą porcję materiałów „zielonych” – skoszona trawa, obierki warzyw.
4. Warstwa przykrywająca: Całość zawsze przykryj warstwą materiałów „brązowych” (ziemia ogrodowa, suche liście).

Od tego momentu dodajemy kolejne resztki, pamiętając o zachowaniu równowagi między materiałami zielonymi a brązowymi.

Co wrzucać do kompostownika – (ZIELONA LISTA)

Prawidłowe kompostowanie to sztuka mieszania materiałów bogatych w azot („zielone”) i bogatych w węgiel („brązowe”).

Materiały „zielone” (dostarczają azot, wilgoć):

1. Resztki kuchenne roślinne: obierki i resztki warzyw oraz owoców, fusy z kawy i herbaty, skorupki jajek (rozdrobnione).
2. Świeże rośliny ogrodowe: skoszona trawa (w cienkich warstwach!), chwast (tylko BEZ nasion!).

Materiały „brązowe” (dostarczają węgiel, strukturę):

1. Sucha materia roślinna: suche liście, słoma, siano, rozdrobnione gałęzie.
2. Papier i tektura: niezadrukowany papier, tektura falista (rozdrobniona).

Przykłady materiałów zielonych (azot): skoszona trawa, obierki warzyw, fusy kawy.
Przykłady materiałów brązowych (węgiel): suche liście, słoma, rozdrobnione gałęzie.

Czego NIE wrzucać do kompostu – (CZARNA LISTA)

Nie wszystko, co „organiczne„, nadaje się do kompostowania. Niektóre materiały mogą spowolnić proces, zarazić kompost lub przyciągnąć szkodniki.

1. Resztki mięsa, ryb, kości, tłuszcze i produkty mleczne – rozkładają się beztlenowo, wydzielając nieprzyjemny zapach i przyciągając gryzonie. Mogą prowadzić do beztlenowego rozkładu.
2. Chore rośliny – patogeny mogą przetrwać w kompoście.
3. Chwasty z dojrzałymi nasionami – nasiona często nie giną w procesie i rozsiejesz je po ogrodzie.
4. Odchody zwierząt mięsożernych (psa, kota) – mogą zawierać pasożyty.
5. Materiały nieorganiczne: szkło, tworzyw sztucznych, metale.
6. Papier kolorowy, zadrukowany – farby mogą zawierać metale ciężkie.
7. Drewno impregnowane – zawiera toksyczne chemikalia.

Pielęgnacja kompostu – jak o niego dbać?

Kompostownik to żyjący organizm, który potrzebuje trochę uwagi. Proste zabiegi przyspieszą proces i zapewnią wysoką jakość nawozu.

Przerzucanie i nawilżanie

Dwa kluczowe zabiegi to napowietrzanie i kontrola wilgotności. Co 4-8 tygodni warto kompost przerzucić. To dostarczy tlen i wyrówna tempo rozkładu.

Wilgotność powinna być na poziomie wyciśniętej gąbki. W czasie upałów podlewaj kompost wodą. Gdy jest zbyt mokry i śmierdzi, dodaj suchych materiałów „brązowych”.

Sygnały, że coś jest nie tak

1. Nieprzyjemne zapachy zgnilizny/amoniaku: Przyczyną jest zazwyczaj zbyt mokra, zbita masa. Rozwiązanie: przerzuć i wymieszaj z suchymi materiałami.
2. Kompost jest suchy i zimny: Proces ustał z braku wilgoci. Rozwiązanie: podlej i przerzuć.
3. Muchy wokół kompostownika: Pojawiają się, gdy resztki kuchenny leżą na wierzchu. Rozwiązanie: Zawsze przykrywaj je warstwą ziemi lub suchych liści.
4. Proces jest bardzo wolny: Może brakować azotu lub kompost jest za suchy.

Kiedy kompost jest gotowy i jak go użyć –

Gotowy kompost rozpoznasz po charakterystycznych cechach:

1. Wygląd: Ma jednolitą, ciemnobrunatną barwę. Struktura jest sypka, przypomina żyzną ziemię.
2. Zapach: Pachnie świeżą, wilgotną ziemią. Nie ma żadnych oznak gnilnych woni.
3. Tempteratura: Dojrzały kompost ma temperaturę otoczenia – przestaje się „grzać”.

Gotowy nawóz używaj jesienią lub wiosną. Możesz go:

1. Wymieszać z glebą przed sadzeniem.
2. Rozsypać jako ściółkę wokół roślin.
3. Używać jako składnik podłoża dla roślin doniczkowych.

Jeśli kompost nie jest w 100% jednolity, możesz go przesiać. Grubsze, nierozłożone fragmenty wrzuć z powrotem na początek nowego kompostowania.

Najczęściej zadawane pytania

Czy kompostownik śmierdzi?

Prawidłowo prowadzony przydomowy kompostownik nie wydziela nieprzyjemne zapachy, a jedynie woń wilgotnej ziemi. Odór pojawia się przy braku tlenu. Aby temu zapobiec, regularnie przerzucaj kompost i dodawaj suche materiały.

Ile czeka się na gotowy kompost?

Czas kompostowania zależy od metody i pielęgnacji. Przy regularnym przerzucaniu, gotowy otrzymasz w 6-9 miesięcy. Proces bez ingerencji trwa 12-24 miesięcy.

Czy do kompostu można wrzucać skorupki jaj?

Tak, skorupki jaj są wartościowym dodatkiem. Dostarczają wapnia. Przed wrzucać warto je rozkruszyć.

Kompostownik otwarty czy zamknięty?

Wybierz kompostownik otwarty, jeśli masz dużo miejsca. Lepiej się napowietrza. Kompostownik zamknięty jest lepszy do małych ogrodów, szybszy i skuteczniej chroni przed zwierzętami.